ဦးခေါင်းဖောက်စက်

ဦးနှောက်အတွင်းမှ အဓိကသွေးကြောကြီးများမှ ဆင်းသက်လာသည့် အာဟာရဖြစ်သော သွေးကြောငယ်များဖြစ်ပြီး ဦးခေါင်းရိုး၊ အာရုံကြောအတွင်းပိုင်းအထီး (meninges) နှင့် အနီးအနားရှိ တည်ဆောက်ပုံများကို သွေးပေးပို့သည့် ဦးခေါင်းရိုးအတွင်းသွေးကြောငယ်များ (Cranial perforators) ဖြစ်ကြသည်။ ဦးနှောက်သွေးကြောကြီးများကဲ့သို့ ထင်ရှားမှုမရှိသော်လည်း ဤသွေးကြောငယ်များသည် ဦးခေါင်း၏ တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးခြင်းနှင့် အာရုံကြောလုပ်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ဤသွေးကြောငယ်များ၏ ဇီဝအင်္ဂဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရေးပါမှုနှင့် ခွဲစိတ်ကုသမှုဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများကို ရှင်းလင်းတင်ပြထားပါသည်။

၁။ ဦးခေါင်းရိုးအတွင်းသွေးကြောငယ်များ၏ ဇီဝအင်္ဂဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု
ဦးခေါင်းရိုးအတွင်းသွေးကြောငယ်များသည် အလွန်သေးငယ်သော အချင်း (ပုံမှန်အားဖြင့် ၀.၁–၁.၀ mm) ရှိပြီး ဦးနှောက်မဟုတ်သော ဦးခေါင်းအတွင်း တစ်ရှူးများကို သွေးဖြန့်ဖြူးပေးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အဓိက အရင်းမြစ်နှစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာပါသည်။

- ဦးနှောက်အတွင်း သွေးကြောများ- အဖြစ်များသော မူလအရင်းအမြစ်များတွင် အတွင်းဘက် ကယ်ရိုတစ် သွေးကြော (ICA)၊ အလယ်ဗဟို ဦးနှောက် သွေးကြော (MCA)၊ ရှေ့ဘက် ဦးနှောက် သွေးကြော (ACA) နှင့် နေ задီး ဦးနှောက် သွေးကြော (PCA) တို့ ပါဝင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် MCA ၏ ခက်ကိုင်းများဖြစ်သည့် လင်တီကျူလိုစထရိုက် သွေးကြောများသည် အခြေခံဂဏ္ဍာ (basal ganglia) နှင့် အတွင်းဗက် (internal capsule) သို့ သွေးပေးသည့် ထိုးဖောက်သွေးကြော (perforator) အမျိုးအစားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
- ဦးနှောက်အပြင်ဘက် သွေးကြောများ- အပြင်ဘက် ကယ်ရိုတစ် သွေးကြော (ECA) ကဲ့သို့သော သွေးကြောများမှ ဦးခေါင်းအရိုးနှင့် ဒူရာမာတာကို သွေးပေးသည့် အလယ်ဗဟို မီနင်ဂျီယယ် သွေးကြောကဲ့သို့ ခက်ကိုင်းများမှတစ်ဆင့် ထိုးဖောက်သွေးကြောများကို ပေးပို့သည်။

ဤထိုးဖောက်သွေးကြောများသည် ဦးနှောက်အာရုံကြောများနှင့်အတူ သို့မဟုတ် ဒူရယ်အကွက်များအတွင်းတွင် ခရီးသွားလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ ဖြန့်ကျက်မှုသည် အနာတိုမီကယ် လေ့လာမှုများတွင် မြေပုံဆွဲနိုင်လောက်အောင် တစ်သားတည်းရှိသည်။ ဆရာဝန်များသည် ဆေးပေးဖြစ်သော ထိခိုက်မှုကို ရှောင်ရှားရန် ထိုးဖောက်သွေးကြောများ၏ တည်နေရာများကို ကြိုတင်မျှော်လင့်နိုင်သောကြောင့် ဤတစ်သားတည်းမှုသည် ခွဲစိတ်မှုမတိုင်မီ အစီအစဉ်ချမှတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။

2. အာရုံကြောရောဂါများတွင် ကလီနစ်အရေးပါမှု
ဦးနှောက်အတွင်းသို့ ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများသည် သွေးလွန်တို့ခြင်းနှင့် သွေးယိုခြင်းအပါအဝင် အာရုံကြောဆိုင်ရာ အခြေအနေများစွာတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပါသည်။

- သွေးလွန်တို့ခြင်း (Ischemic stroke) - လင်တီကျူလို-စထရိုက် သွေးကြောများကဲ့သို့ ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများ ပိတ်ဆို့ခြင်းသည် လက်ကျန်း အသားအနာငယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အဓိက အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ချို့ယွင်းခြင်း၊ စကားပြောခြင်း ခဲယဉ်းခြင်း သို့မဟုတ် ဉာဏ်ရည်ကျဆင်းခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ဤသွေးလွန်တို့ခြင်းများသည် ဖိအားများခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများ၏ နူးညံ့သော နံရံများကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပျက်စီးစေပါသည်။
- သွေးယိုခြင်း (Hemorrhage) - ဖိအားများခြင်း သို့မဟုတ် သွေးကြောဖွဲ့စည်းပုံ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများ ပေါက်ကွဲခြင်းသည် ဦးနှောက်အတွင်း သွေးယိုခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် PCA ၏ ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများမှ သွေးယိုခြင်းသည် သိမ်ကို ထိခိုက်စေပြီး အာရုံခံ ချို့ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုမာ ဖြစ်ခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

ထို့အပြင် သွေးစီးဆည်းမှု လျော့နည်းခြင်းသည် ဆဲလ်များ အမာရွတ်ဖြစ်ခြင်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သော အာရုံကြော ရောဂါများတွင် ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများ၏ လုပ်ဆောင်ချက် ပျက်ပြားမှုကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ဤအခြေအနေများတွင် ၎င်းတို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို နားလည်ခြင်းသည် အာရုံကြောကို ကာကွယ်ပေးသော ကုထုံးများ သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းနေသော ဖောက်ဝင်သော သွေးကြောများအတွက် အင်ဂျီယိုပလပ်စတီ (angioplasty) ကဲ့သို့ တိကျသော ကုသမှုများ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အဓိက အချက်ဖြစ်ပါသည်။

၃။ ခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် ပတ်သက်သော ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့်အချက်များနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ
ခရိန်ယမ်အတွင်းသို့ သွေးကြောငယ်များ (cranial perforators) သို့ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များ ခွဲစိတ်နေစဉ် အထူးသတိထားရန် လိုအပ်ပြီး ၎င်းတို့ကို ထိခိုက်မိပါက အောက်ပါကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်-

- ဦးနှောက်၏ သတ်မှတ်နေရာများတွင် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများ (ဥပမာ - ကိုယ်လက်အားနည်းခြင်း၊ အမြင်အာရုံဆုံးရှုံးခြင်း)
- ဦးနှောက်၏ အရေးကြီးသော ဧရိယာများတွင် သွေးယိုခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းဖြစ်ပွားခြင်း
- ဦးခေါင်း၏ သွေးလည်ပတ်မှု ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ဒဏ်ရာများ ကျက်လာခြင်း နှေးကွေးခြင်း

အန္တရာယ်ကို လျော့နည်းစေရန် အဓိက ဗျူဟာများမှာ အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

- ခွဲစိတ်မှုမတိုင်မီ ရိုက်ကူးခြင်း - မြင့်မားသော ဖွဲ့စည်းပုံအရ ရှင်းလင်းမှုရှိသည့် MRI သို့မဟုတ် CT သွေးကြောရိုက်ခြင်းဖြင့် သွေးကြောငယ်များကို မြင်တွေ့နိုင်ပြီး ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များ ခွဲစိတ်မှုများအတွက် ခွဲစိတ်နေရာများကို စီစဉ်ကာ ထိခိုက်လွယ်သော ဧရိယာများကို ရှောင်ရှားနိုင်စေသည်။
- မိုက်ခရိုခွဲစိတ်ကုသမှုနည်းလမ်းများ - မျက်နှာပြင်ကို ကြီးမားစေသော ကိရိယာများနှင့် နူးညံ့သော ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ သွေးကြောငယ်များပတ်လည်တွင် ခွဲစိတ်ဖော်ထုတ်ခြင်းပြုလုပ်ကာ သွေးကြောငယ်များ၏ သွေးလည်ပတ်မှုကို ဥပမာ - သွေးကြောဖောင်းခြင်းကို ကလစ်ဖြင့် ကျိုးကာကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးအစားဖျက်သိမ်းခြင်းတို့တွင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။
- ခွဲစိတ်နေစဉ် စောင့်ကြည့်ခြင်း - Doppler အယ်လ်ထရာဆောင်း သို့မဟုတ် indocyanine green (ICG) သွေးကြောရိုက်ခြင်းကဲ့သို့သော ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်နေစဉ်အတွင်း သွေးကြောငယ်များ၏ ပြွန်လမ်းပြည့်ဝမှုကို အတည်ပြုနိုင်သည်။

အဆိုးရွားဆုံးသော ဦးနှောက်ခွဲစိတ်ကုသမှုများဖြစ်သည့် အဆီးအတွင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကဲ့သို့သော နည်းပညာတိုးတက်မှုများသည် သွေးကြောငယ်များကို ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်ကို လျော့ကျစေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သွေးကြောဖောင်းအား အဆီးအတွင်းမှ ကွိုင်ပတ်ခြင်းသည် အနီးရှိ သွေးကြောငယ်များကို တိုက်ရိုက်ထိမှုမှ ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး ပွင့်လင်းခွဲစိတ်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို လျော့ကျစေသည်။

အဆုံးသတ်
ဦးခေါင်းရှိ သွေးကြောငယ်များသည် သေးငယ်သော်လည်း ဦးခေါင်းနှင့် အာရုံကြောကျန်းမာရေးအတွက် မရှိမဖြစ် အရေးပါသည်။ ၎င်းတို့၏ အဆီးအတွင်းဖွဲ့စည်းပုံသည် ကလီနစ်ရောဂါရှာဖွေမှုကို အထောက်အကူပြုပြီး၊ လုပ်ဆောင်မှုပျက်ပြားမှုသည် အရေးကြီးသော ရောဂါများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှုတွင် ၎င်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ သုတေသနများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဤသွေးကြောများအကြောင်း နက်နဲသော နားလည်မှုသည် ဦးနှောက်သွေးကြောပြတ်ခြင်း၊ သွေးယိုခြင်းနှင့် အာရုံကြောရောဂါများအတွက် ပိုကောင်းသော ကုသမှုများကို မဖြစ်မနေ ဦးဆောင်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး လူနာကုသမှုတွင် ၎င်းတို့၏ တိတ်ဆိတ်သော်လည်း နက်ရှိုင်းသော သက်ရောက်မှုကို ပိုမိုထင်ရှားစေမည်ဖြစ်သည်။

ဦးခေါင်းရှိ သွေးကြောငယ်များကို လေ့လာခြင်းနှင့် ကာကွယ်ခြင်းကို ဦးစားပေးခြင်းဖြင့် ဆေးပညာလောကသည် ဦးနှောက်ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ပိုမိုတိကျစေရန် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူနာများ၏ ကုသမှုရလဒ်များကို မြှင့်တင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။